De helft van uw woning aan uw partner schenken brengt notariskosten met zich mee, een belastingdruk die afhangt van de relatiestatus en directe gevolgen voor de nalatenschap. De werkelijke kosten van de schenking hangen minder af van de waarde van de woning dan van de juridische band tussen de partners: gehuwden, geregistreerde partners en samenwonenden vallen niet onder dezelfde vrijstellingen en schenkbelastingtarieven.
Schenkbelasting naargelang de relatiestatus: verschillende fiscale gevolgen voor hetzelfde goed
De burgerlijke staat bepaalt zowel de toepasselijke vrijstelling als het tarief van de verschuldigde schenkbelasting. Voor hetzelfde goed met dezelfde waarde kan de belastingaanslag tot drie keer zo hoog uitvallen, afhankelijk van de vraag of de schenker gehuwd is, een geregistreerd partnerschap heeft of ongehuwd samenwoont.
| Relatiestatus | Toepasselijke vrijstelling | Tarief van de schenkbelasting |
|---|---|---|
| Echtgenoten (huwelijk) | Vrijstelling tussen echtgenoten (elke 15 jaar opnieuw van toepassing) | Progressief tarief voor schenkingen tussen echtgenoten |
| Geregistreerde partners | Dezelfde vrijstelling als voor echtgenoten | Hetzelfde progressieve tarief als voor echtgenoten |
| Samenwonenden (ongehuwd) | Zeer beperkte vrijstelling | Vast tarief van 60 % over de waarde van het geschonken deel |
Het grootste verschil doet zich voor bij ongehuwd samenwonenden. Een samenwonende partner betaalt 60 % schenkbelasting, waardoor het schenken van de helft van een woning bijzonder duur wordt zonder voorafgaand huwelijk of geregistreerd partnerschap.
Voor echtgenoten en geregistreerde partners geldt de vrijstelling telkens opnieuw na vijftien jaar. Blijft de waarde van het geschonken deel binnen de grenzen van deze vrijstelling, dan is er geen schenkbelasting verschuldigd. Daarboven geldt een progressief tarief per schijf.
Voordat u deze stap zet, is het verstandig om de praktische mogelijkheden te bekijken voor het schenken van uw aandeel in de woning aan uw partner en uw situatie te bespreken met een notaris aan de hand van de verschillende mogelijke scenario’s.

Notariële akte en werkelijke kosten van een schenking van onroerend goed
Voor elke schenking van onroerend goed is een authentieke akte, opgesteld door een notaris, verplicht. Geen enkele andere vorm (onderhandse akte of eenvoudige verklaring) is juridisch geldig om de eigendom van een onroerend goed over te dragen.
Kostenposten om rekening mee te houden
De tussenkomst van de notaris brengt verschillende afzonderlijke kostenposten met zich mee:
- Het honorarium van de notaris, berekend volgens een wettelijk vastgesteld, proportioneel tarief op basis van de waarde van het geschonken goed
- De belasting op de inschrijving in het kadaster, verschuldigd voor de registratie van de eigendomsoverdracht bij de dienst voor grondregistratie
- De schenkbelasting zelf, berekend na toepassing van de vrijstelling die bij de relatiestatus hoort
- Bijkomende kosten (afschriften van akten, hypotheekformaliteiten en een hypotheekoverzicht van het goed)
Een punt dat vaak wordt onderschat: de notariskosten komen boven op de schenkbelasting. Ook als de vrijstelling de volledige waarde van het geschonken deel dekt en er geen schenkbelasting verschuldigd is, blijven het honorarium van de notaris en de belasting op de inschrijving in het kadaster verschuldigd.
Woning waarop nog een hypotheek rust
Als de hypotheeklening nog loopt, kan het schenken van de helft van de woning problemen opleveren met de bankgarantie. De bank kan vervroegde aflossing van de lening of heronderhandeling van de garantie eisen. Als er een hypotheek op de woning rust, moet de kredietverstrekker vooraf toestemming geven voor de schenking.
Wettelijk erfdeel: het risico dat kinderen de schenking aanvechten
Belastingen zijn niet het enige obstakel. Als er kinderen zijn, beschermt het Burgerlijk Wetboek hun erfdeel via het mechanisme van het wettelijk erfdeel. De schenker kan slechts vrij beschikken over een deel van zijn vermogen (het beschikbare deel); de rest is voorbehouden aan de erfgenamen met een wettelijk erfdeel.
Het schenken van de helft van een woning die het grootste deel van het vermogen van de schenker vertegenwoordigt, kan inbreuk maken op dit erfdeel. De kinderen kunnen bij het overlijden een vordering tot inkorting instellen om het deel waarop zij wettelijk recht hebben terug te krijgen.
Dit risico doet zich pas voor bij het overlijden van de schenker, soms jaren na de schenking. De partner die de schenking heeft ontvangen, kan daardoor worden verplicht de erfgenamen met een wettelijk erfdeel financieel te compenseren of zelfs de woning te verkopen.
Schenking in volle eigendom of met voorbehoud van vruchtgebruik
Om de gevolgen voor het wettelijk erfdeel te beperken en de belastbare grondslag te verlagen, kan de schenker bij een schenking met voorbehoud van vruchtgebruik het recht behouden om in de woning te wonen of de inkomsten ervan te ontvangen. Alleen de blote eigendom wordt aan de partner overgedragen, waardoor de waarde waarover schenkbelasting wordt berekend lager uitvalt.
Deze constructie heeft twee voordelen: de verschuldigde schenkbelasting daalt en er blijft meer ruimte over om het beschikbare deel ten opzichte van de kinderen te respecteren.

Geregistreerd partnerschap en schenking: twee valkuilen die concurrenten niet uitleggen
Een geregistreerde partner geniet voor de schenkbelasting dezelfde vrijstelling en hetzelfde tarief als een echtgenoot. Deze fiscale gelijkstelling wekt de indruk dat de bescherming ook gelijkwaardig is, terwijl een geregistreerde partner bij overlijden niet automatisch erft.
Zonder testament ontvangt de langstlevende partner niets uit de nalatenschap, ongeacht de waarde van de schenkingen die tijdens het leven zijn gedaan. Een schenking beschermt het vermogen dat tijdens het leven wordt overgedragen, maar vervangt geen testament dat ook de rest van de nalatenschap regelt.
De gemeenschap van goederen bij een geregistreerd partnerschap vormt een tweede valkuil. Deze regeling geldt alleen voor goederen die na de registratie van het partnerschap zijn verkregen. Een woning die al vóór het aangaan van het partnerschap uitsluitend eigendom was van één partner, wordt niet automatisch gemeenschappelijk eigendom. Een wijziging van de partnerschapsovereenkomst volstaat niet om de eigendom van een eerder verkregen woning over te dragen: daarvoor is een notariële schenking nodig.
Schenking van onroerend goed tussen echtgenoten: overzicht van de verplichte stappen
- Controleer met hulp van een notaris, die het volledige vermogen van de schenker in kaart brengt, of de schenking het beschikbare deel respecteert wanneer er erfgenamen met een wettelijk erfdeel zijn
- Vraag toestemming aan de bank als er een hypotheek of een voorrecht van de geldverstrekker op de woning rust
- Laat de authentieke schenkingsakte opstellen door een notaris, de enige beroepsbeoefenaar die bevoegd is om een eigendomsoverdracht van onroerend goed vast te leggen
- Laat de akte inschrijven bij de dienst voor grondregistratie, zodat de overdracht ook tegenover derden kan worden ingeroepen
Een schenking van onroerend goed tussen echtgenoten is onherroepelijk zodra de begiftigde deze heeft aanvaard. Terugdraaien kan alleen in zeer beperkte, wettelijk vastgelegde gevallen. Voordat zij deze stap zetten, doen partners er goed aan de totale kosten nauwkeurig te laten berekenen, inclusief schenkbelasting en notariskosten, en de gevolgen voor de erfrechten van de kinderen in kaart te brengen.



